PDF-ის ჩამოტვირთვა
შპს-ის წილის მიმოქცევის შეზღუდვის სამართლებრივი საფუძვლები და ფორმები
ეკატერინე ფიფია
26/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი&nbsp;</p> <p>წინამდებარე სტატიაში გაანალიზებულია შპს-ის არსებული და ახალი წილების მიმოქცევის შეზღუდვის სამართლებრივი საფუძვლები და ფორმები. კვლევის მიზანია შპს-ის წილების მიმოქცევის შეზღუდვის შედარებითი სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე შესწავლილ და განმარტებულ იქნეს საქართველოში შპს-ის წილების გადასვლის შეზღუდვის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმები და შპს-ის წილების მიმოქცევის წესდებისმიერი შეზღუდვის ფორმები და პირობები. კვლევა დაფუძნებულია ისტორიულ და შედარებით ანალიზზე. კერძოდ, კვლევის ფარგლებში გაანალიზებულია საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის მიღებამდე შპს-ის წილის მიმოქცევის მომწესრიგებელი ნორმები და მოწინავე დასავლურ ქვეყნებში (აშშ-ში, ევროკავშირში, გერმანიაში და გაერთიანებულ სამეფოში) არსებული რეგულაციები. სტატიაში გამოყენებულია ქართული და უცხოური საკანონმდებლო აქტები (საქართველოს კონსტიტუცია; საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი; &bdquo;მეწარმეთა შესახებ&ldquo; საქართველოს კანონის 1994 წლის და 2021 წლის რედაქციები; Directive 2017/1132; AktG; GmbHG; Companies Act 2006; MBCA), სასამართლო პრეცედენტები და პრაქტიკა, ასევე ქართული და უცხოური იურიდიული ლიტერატურა.&nbsp;</p> <p>სტატიის ფარგლებში ჩატარებული კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ საქართველოში კანონისმიერად მოქმედებს შპს-ის პარტნიორების მიერ თავიანთი წილების თავისუფალი განკარგვის, ხოლო შპს-ის მიერ გამოშვებული ახალი წილების განთავსების უპირატესი შესყიდვის უფლებით შეზღუდვის პრინციპები. თუმცა კვლევის ფარგლებში დადგინდა, რომ კანონით დაშვებულია როგორც შპს-ის პარტნიორთა არსებული წილების სხვა პირებზე გადასვლის წესდებისმიერად შეზღუდვა, ისე შპს-ის ახალი წილების უპირატესი შესყიდვის უფლების გაუქმება. ამასთან, წესდებით დასაშვებია არა მხოლოდ შპს-ის პარტნიორის მიერ წილის განკარგვის (გაყიდვის, გაცვლის, გაჩუქების) შეზღუდვა, არამედ მემკვიდრეობის ან განქორწინების საფუძველზე შპს-ის წილის მიღების შეზღუდვა. ამის გარდა, წესდებით შესაძლებელია შემოღებულ იქნეს შპს-ის წილის მიმოქცევის შეზღუდვის მოქნილი ფორმები (შპს-ის თანხმობა წილის გასხვისებაზე, მემკვიდრეობით ან განქორწინებით პარტნიორის სტატუსის მიღებაზე; არსებული და ახალი წილის უპირატესი შესყიდვის უფლება). წესდებით ასევე შესაძლებელია წილის მიმოქცევის მხარეებისათვის დაწესდეს გარკვეული შეზღუდვები (პირობები.)&nbsp;&nbsp;</p> <p>დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ შპს-ის წილის მიმოქცევის შეზღუდვის ქართულ მოდელში ფუნქციურად დაბალანსებულია ევროკავშირის, გერმანიის, გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის კანონისმიერ და წესდებისმიერ მოწესრიგებაზე ორიენტირებული მიდგომები. მთავარი კი ის არის, რომ საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობა შესაძლებლობას იძლევა, შპს-ის წესდებით დაინერგოს კონკრეტული შპს-ის პარტნიორების გეგმებზე და სურვილებზე მორგებული წილის მიმოქცევის შეზღუდვის ისეთი მოდელი, რომელიც საშუალებას ტოვებს ძირითადად შენარჩუნდეს როგორც შპს-ის პარტნიორული სტრუქტურა, ისე არ შეფერხდეს შპს-ის განვითარება (მათ შორის ინვესტიციების მოზიდვა).</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: საქართველო, საწესდებო ავტონომია, უპირატესი შესყიდვის უფლება, საზოგადოების თანხმობა წილის გასხვისებაზე, შედარებით-სამართლებრივი ანალიზი</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/VDNY7909"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/VDNY7909</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
ხელოვნური ინტელექტი და გლობალური უსაფრთხოების კონცეპტუალური ჩარჩო
ლევან კალატოზიშვილი
26/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი&nbsp;</p> <p>ბოლო წლებში ხელოვნური ინტელექტის (AI) ინტეგრაცია უსაფრთხოების სისტემებში აღიქმება არა მხოლოდ ტექნოლოგიურ ინოვაციად, არამედ ფაქტორად, რომელიც შეცვლის გადაწყვეტილების მიღების პროცესს, ინსტიტუციურ ჩარჩოებს და სტრატეგიულ სტაბილურობას. არსებული ლიტერატურა ძირითადად ფოკუსირდება AI-ის ოპერატიულ შესაძლებლობებზე, როგორიცაა ავტომატიზაცია, ეფექტიანობა და საფრთხეების პროგნოზირება, თუმცა ნაკლებ ყურადღებას უთმობს პოლიტიკურ, ინსტიტუციურ და ნორმატიულ შედეგებს, განსაკუთრებით საკითხს, როგორ ცვლის AI უსაფრთხოების სუბიექტებს და ტრადიციულ მმართველობის მექანიზმებს. ნაშრომის მიზანია გააანალიზოს AI-ის როლი თანამედროვე უსაფრთხოების სისტემებში და შეაფასოს მისი გავლენა სახელმწიფოების სამხედრო დოქტრინებსა და საერთაშორისო უსაფრთხოების მმართველობაზე.</p> <p>კვლევა ეფუძნება ხარისხობრივ, თეორიულ-ანალიტიკურ დიზაინს და აერთიანებს სამ ძირითად მეთოდს: (1) თეორიული ანალიზი &ndash; განხილულია AI-ის კონცეფციები, ინტეგრაცია სამხედრო, სტრატეგიულ და პოლიტიკურ სისტემებში და აკადემიური ლიტერატურის მოკლე მიმოხილვა; (2) დოკუმენტური ანალიზი &ndash; ანალიზი ჩატარდა აშშ-ის, ჩინეთის, რუსეთის სამხედრო დოქტრინებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციების (NATO, UN, EU) ანგარიშებზე; (3) შედარებითი ანალიზი &ndash; გამოკვლეულია აშშ-ის, ჩინეთისა და რუსეთის მიდგომები AI-ის ინტეგრაციაში, აღინიშნა სტრატეგიული განსხვავებები და გავლენა გლობალურ უსაფრთხოებაზე.</p> <p>ანალიზმა აჩვენა, რომ AI აჩქარებს გადაწყვეტილების მიღების პროცესს, ცვლის პასუხისმგებლობის განაწილების ლოგიკას და გავლენას ახდენს გადაწყვეტილებების ხარისხზე უსაფრთხოების სფეროში. AI არ ანაცვლებს სრულად ადამიანურ აქტორებს, თუმცა ზრდის ესკალაციის რისკებს, წარმოშობს ნორმატიულ და ინსტიტუციურ გამოწვევებს და ართულებს სტრატეგიული სტაბილურობის შენარჩუნებას არსებული სამართლებრივი ჩარჩოებით. შედარებითი ანალიზი აჩვენებს განსხვავებულ სახელმწიფოებრივ სტრატეგიებს AI-ის გამოყენების მიმართულებით, რომლებიც გამოხატავენ ტექნოლოგიურ ამბიციებს, ძალაუფლების მოხვეჭას, სამხედრო დომინაციას და გლობალური უსაფრთხოების სისტემაზე ზემოქმედებას.</p> <p>AI წარმოადგენს გლობალური უსაფრთხოების სისტემის სტრუქტურულ გარდამქმნელს, რაც საჭიროებს პოლიტიკის, ინსტიტუციური კონტროლის და საერთაშორისო რეგულირების ადაპტაციას. ნაშრომი ხაზს უსვამს, რომ AI-ის ინტეგრაცია მნიშვნელოვნად ცვლის სახელმწიფოების უსაფრთხოების დოქტრინებს და მმართველობის მექანიზმებს, რაც მოითხოვს კოორდინირებულ, ნორმატიულ და პოლიტიკურად ორიენტირებულ რეაგირებას.</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: ხელოვნური ინტელექტი, გლობალური უსაფრთხოება, სამხედრო ტექნოლოგიები, ავტონომიური სისტემები, სტრატეგიული სტაბილურობა</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/JBCH4786"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/JBCH4786</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
არატრადიციული სასაქონლო ნიშნების განსაზღვრა: ევროკავშირისა და აშშ-ის ჩარჩო საქართველოსა და მსგავსი იურისდიქციებისთვის
ვასილი ქარსელაძე
26/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი&nbsp;</p> <p>2024 წელს საქართველომ გააუქმა სასაქონლო ნიშნების გრაფიკული გამოსახვის მოთხოვნა, რითაც გზა გაუხსნა არატრადიციული ნიშნების რეგისტრაციას, თუმცა ღიად რჩება საკითხი, რამდენად შორს უნდა ვრცელდებოდეს ასეთი დაცვა და რა პირობებით. ეს სტატია განიხილავს ამ რეფორმას სასაქონლო ნიშნების სამართლის ევოლუციის კონტექსტში და სვამს კითხვას, თუ როგორ შეუძლიათ საქართველოსა და მსგავს იურისდიქციებს აღიარონ არატრადიციული ნიშნები ისე, რომ ზიანი არ მიაყენონ მომხმარებელთა ინტერესებს, კეთილსინდისიერ კონკურენციას ან ინტელექტუალური საკუთრების სამართლის ერთიანობას.&nbsp;</p> <p>კვლევა იყენებს დოქტრინალურ მეთოდოლოგიას, რომელიც აერთიანებს ისტორიულ და შედარებით ანალიზს. ის იკვლევს TRIPS-ის შეთანხმებას, ევროკავშირის კანონმდებლობასა და სასამართლო პრაქტიკას, ასევე აშშ-ის სასამართლოების უმთავრეს გადაწყვეტილებებს არატრადიციულ ნიშნებთან დაკავშირებით, აქცენტით შეძენილ განმასხვავებელ უნარსა და ფუნქციურობაზე. შემდეგ, სტატია აფასებს საქართველოს 2024 წლის ცვლილებებს და შეიმუშავებს ნორმატიულ მოდელს შემდგომი რეფორმისთვის.&nbsp;</p> <p>პირველ რიგში, სტატია განმარტავს არატრადიციულ სასაქონლო ნიშანს, როგორც ნებისმიერ ნიშანს, რომელიც სცდება კლასიკურ ტიპოგრაფიულ და ორგანზომილებიან გრაფიკულ პარადიგმას, მაგრამ შეუძლია მიუთითოს კომერციულ წარმომავლობაზე და შესაძლებელია მისი საკმარისი სიცხადითა და სიზუსტით წარმოდგენა. მეორე, ის გამოყოფს სამ ძირითად დოქტრინალურ საყრდენს საქართველოსთვის: (ა) გამოსახვის სიცხადე და სიზუსტე, ზიკმანის კრიტერიუმების გათვალისწინებით; (ბ) შეძენილი განმასხვავებელი უნარის (მეორადი მნიშვნელობის) მტკიცე დოქტრინა, რომელიც გამყარებულია შესაბამისი საზოგადოებისგან მიღებული მტკიცებულებებით; და (გ) უტილიტარული და ესთეტიკური ფუნქციურობის ორმაგი კონცეფცია, რომელიც ხელს უშლის სასაქონლო ნიშნების სამართლისა და დიზაინის, საპატენტო და კონკურენციის სამართლის კოლიზიას. მესამე, სტატიას შემოაქვს არატრადიციული ნიშნების სისტემური კლასიფიკაცია სამ კატეგორიად: ვიზუალურად აღქმადი ნიშნები, უხილავი ორგანოლეპტიკური ნიშნები და ჰიბრიდული ნიშნები, და თითოეული მათგანისთვის გვთავაზობს რეგისტრაციის სარეკომენდაციო სტანდარტებს. იგი რეკომენდაციას უწევს სასაქონლო ნიშნის საკანონმდებლო დეფინიციის დაზუსტებას, ნიშნების დახურული სიის ღია საილუსტრაციო კატალოგად გარდაქმნას და ესთეტიკური ფუნქციონალურობის ფორმულირების დახვეწას, რათა აქცენტი ესთეტიკურ ღირებულებაზე გაკეთდეს.</p> <p>სტატიის ავტორი ამტკიცებს, რომ ევროკავშირის მოდელი საქართველოსთვის ყველაზე შესაფერის მარეგულირებელ შაბლონს წარმოადგენს, ხოლო აშშ-ის პრაქტიკა ღირებულ ანალიტიკურ ინფორმაციას გვთავაზობს შემდომი განვითარებისთვის. გარდა ამისა, სტატია მოითხოვს დეტალური საექსპერტო სახელმძღვანელო მითითებებისა და მომხმარებელთა გამოკითხვების დანერგვას, როგორც მეორადი მნიშვნელობის სტანდარტულ მტკიცებულებას, და გვთავაზობს ჩარჩო-მოდელს, რომელიც შეიძლება მოირგონ სხვა მცირე იურისდიქციებმა, რომლებიც მსგავსი არჩევანის წინაშე დგანან.</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: არატრადიციული სასაქონლო ნიშნები, შეძენილი განმასხვავებელუნარიანობა (მეორადი მნიშვნელობა), ესთეტიკური ფუნქციურობა, ზიკმანის კრიტერიუმები, ევროკავშირისა და აშშ-ის სასაქონლო ნიშნების შედარებითი სამართალი</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/VEDY2438"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/VEDY2438</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
დეზინფორმაციის მექანიზმები ჰიბრიდულ კონფლიქტებში: რუსეთის საინფორმაციო ოპერაციები რუსეთ-უკრაინის ომსა და საქართველოს შემთხვევაში
დავით ოსეფაშვილი
25/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი</p> <p>თანამედროვე ჰიბრიდულ კონფლიქტებში ინფორმაციული ზემოქმედება ფუნქციონირებს როგორც სამხედრო და დიპლომატიურ ინსტრუმენტებთან ინტეგრირებული ძალა, რომელიც მიზნად ისახავს გადაწყვეტილების ციკლის შეფერხებას, ნდობის ეროზიას და საჯარო დისკურსის ფრაგმენტაციას. წინამდებარე სტატია იკვლევს რუსეთის მიერ წარმოებული ინფორმაციული ოპერაციების განმეორებად მექანიზმებს რუსეთ-უკრაინის ომის (2014&ndash;დღემდე) და საქართველოს (2008&ndash;დღემდე) შემთხვევებში.</p> <p>გამოყენებულია დოკუმენტური/თეორიული კვლევის დიზაინი და ხარისხობრივი შედარებითი ანალიზი. ემპირიული კორპუსი მოიცავს საერთაშორისო ინსტიტუტების ანგარიშებს, ფაქტჩეკინგ ორგანიზაციებისა და აკადემიური კვლევების შედეგებს, ასევე ღია მედიაწყაროებში დოკუმენტირებულ მაგალითებს. მასალა დამუშავდა თემატური კოდირებით ოთხ დონეზე: (1) ტექსტური/ლინგვისტური მანიპულაცია; (2) ვიზუალური მანიპულაცია და სინთეზური მედია; (3) ნარატიული ჩარჩოები და სტრატეგიული სიუჟეტები; (4) პლატფორმული ამპლიფიკაცია და კოორდინირებული არაავთენტური ქცევა.</p> <p>ანალიზმა გამოავლინა, რომ ეფექტი მიიღწევა არა ერთჯერადი &bdquo;ყალბი ამბის&ldquo; გავრცელებით, არამედ მექანიზმების ჯაჭვით: ნარატივის წარმოება (დელეგიტიმაცია/დემონიზაცია/მსხვერპლზე გადაბრალება), შემდეგ მისი მრავალარხიანი გამეორება (&bdquo;firehose of falsehood&ldquo;), ბოტებისა და ტროლ-ქსელების მიერ ამპლიფიკაცია, და საბოლოოდ &ndash; ინსტიტუციური &bdquo;ლაუნდერინგი&ldquo;, რომელიც გზავნილს თითქოს &bdquo;ჩვეულებრივ&ldquo; პოლიტიკურ პოზიციად აქცევს. უკრაინის შემთხვევაში ეს მექანიზმები უფრო მკვეთრად მუშაობს გარე აუდიტორიებზე (დახმარების &bdquo;დაღლის&ldquo; და სკეპტიციზმის გაძლიერება), ხოლო საქართველოში &mdash; გრძელვადიან პოლარიზაციასა და დასავლური ინტეგრაციის დისკრედიტაციაზე.</p> <p>კვლევა აჩვენებს, რომ ეფექტიანი წინააღმდეგობა საჭიროებს მრავალდონიან პოლიტიკას: პრევენციულ პრებანკინგს/ინოკულაციას, სტრატეგიულ კომუნიკაციას, მედიაწიგნიერების ინსტიტუციონალიზაციას და პლატფორმულ გამჭვირვალობას კოორდინირებული მანიპულაციის გამოვლენისა და შეზღუდვისთვის.</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვნაძო სიტყვები: ინფორმაციული მანიპულაცია, FIMI, &bdquo;ცეცხლოვანი შლანგი&ldquo;, კოორდინირებული არაავთენტური ქცევა, სამხრეთ კავკასია.</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/NPBP1786"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/NPBP1786</span></a></p> <p>&nbsp;</p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
ენერგეტიკული და ეკონომიკური დიპლომატიის მრავალგანზომილებიანი გააზრება: კვლევა ურთიერთდამოკიდებულებისა და ძალაუფლებისთვის ბრძოლის შესახებ
ალექსანდრა-სტეფანია დინულესკუ
25/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი</p> <p>თანამედროვე მსოფლიოში საერთაშორისო ურთიერთობების საფუძვლები თავიდან არის განსაზღვრული: სამხედრო დომინირების ძალაზე დაფუძნებული მიდგომა იცვლება ეკონომიკური და ენერგეტიკული დიპლომატიის გააზრებული გამოყენებით. ეს სტატია წარმოგიდგენთ ეკონომიკურ და ენერგეტიკულ დიპლომატიას შორის მზარდ ურთიერთკავშირს და ამტკიცებს, რომ ენერგეტიკული დიპლომატია ეკონომიკური მმართველობის სექტორული ნაწილია გლობალური ურთიერთდამოკიდებულების ფართო რეალობაში. ამ ურთიერთობის შესასწავლად კვლევა სამი შეკითხვის გარშემო ვითარდება: რა არის ეკონომიკური და ენერგეტიკული დიპლომატიის საერთო ელემენტები? როგორ ვლინდება თითოეული ელემენტი ამ ორ სფეროში? და როგორ აძლევს ამ ელემენტების ურთიერთდამოკიდებულება სახელმწიფოებს შესაძლებლობას, ეკონომიკური ურთიერთდამოკიდებულება გარდაქმნან გეოპოლიტიკურ ძალად?</p> <p>ამ კითხვებზე პასუხის გასაცემად, სტატია ახასიათებს ენერგეტიკულ და ეკონომიკურ დიპლომატიას მათი ხუთი საერთო განზომილების გამოვლენით: კონტექსტი, ინსტრუმენტები, აქტორები, სივრცეები და პროცესები. ეს განზომილებები ერთმანეთთან აერთიანებს ამ ორ კონცეფციას და აჩვენებს მათ ძლიერ ურთიერთდამოკიდებულებას, თუმცა ასევე გამოკვეთავს სექტორულ განსხვავებებს. საბოლოოდ, ნაშრომი მიუთითებს, რომ ენერგეტიკული დიპლომატიის გააზრება ეკონომიკური დიპლომატიის უფრო ფართო ხედვის ფარგლებში იძლევა უფრო მკაფიო გაგებას იმის შესახებ, თუ როგორ გარდაქმნიან სახელმწიფოები ეკონომიკურ ურთიერთდამოკიდებულებას ძალად XXI საუკუნის გლობალური კონკურენციის პირობებში.</p> <p>კვლევა ასახავს ეკონომიკური დიპლომატიის ტრანსფორმაციას მისი ტრადიციული, სახელმწიფოზე ორიენტირებული მოდელიდან ახალი, მრავალგანზომილებიანი სისტემისკენ, რომელიც დღეს ფინანსებს, ვაჭრობას, რეგულაციებსა და ტექნოლოგიებს აერთიანებს. ნაშრომი ამტკიცებს, რომ თანამედროვე ეკონომიკური დიპლომატია შეიძლება იყოს როგორც შემტევი, ისე დამცავი: ერთი მხრივ, ის აძლიერებს ეროვნულ გავლენას თანამშრომლობისა და საბაზრო ინტეგრაციის გზით, ხოლო მეორე მხრივ, მართავს დაუცველობებს ფინანსების, ვაჭრობისა და რესურსების სფეროებში.</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: დიპლომატია, ეკონომიკა, ენერგია, საერთაშორისო ურთიერთობები, სახელმწიფოები, ძალა, უსაფრთხოება</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/OBRD8971"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/OBRD8971</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოლოდინები ციფრულ სარეკლამო სექტორში: ჰარმონია თუ დისბალანსი
უჩა გოგიძე
25/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი</p> <p>ბოლო წლების განმავლობაში ციფრულ სარეკლამო სექტორში მომუშავე პროფესიონალებსა და დამსაქმებლებს შორის კომუნიკაცია და ურთიერთმოლოდინები აქტუალური საკითხი გახდა. ქართული ბაზარი, როგორც განვითარებადი ეკონომიკის ნაწილი, ჯერ კიდევ აყალიბებს ციფრული მარკეტინგის სტანდარტებს, რის გამოც ხშირად ხდება სხვადასხვა პოზიციის შინაარსის შერწყმა, გაუგებრობა ან არასწორი მოთხოვნების წაყენება. ხელოვნური ინტელექტის (AI) სწრაფი განვითარება კიდევ უფრო ამძაფრებს ამ გამოწვევებს და ქმნის ახალ მოთხოვნებს, რაც სტატიაში ჰიპოთეზის დონეზეა განხილული. ჩვენი სტატია მიზნად ისახავს საქართველოში ციფრული სარეკლამო პოზიციების კლასიფიკაციის ანალიზს და იმ მოლოდინების შედარებას, რაც დამსაქმებლებსა და დასაქმებულებს აქვთ ერთმანეთისგან. სტატია დიდწილად ეყრდნობა უჩა გოგიძის კვლევას&nbsp; &bdquo;ციფრული სარეკლამო საქმიანობების კლასიფიკაცია - მოთხოვნები და შეთავაზებები ბიზნესის მხრიდან&ldquo; (2023), რომელიც ჩატარდა კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ბიზნესის ადმინისტრირების სადოქტორო პროგრამის ფარგლებში; ამ სტატიისთვის კი დამატებულია განახლებული მონაცემები და შეფასებები.&nbsp; კვლევის განხორცილებისას გამოიკითხნენ პროფესიონალები ციფრული რეკლამის სფეროდან, ასევე გაანალიზდა დასაქმების წამყვან ვებგვერდებზე (HR.ge, Jobs.ge) განთავსებული ვაკანსიები. დასტურდება, რომ ბაზარს აკლია როლების სტანდარტიზაცია. ამის შედეგად, ბიზნესები, განსაკუთრებით მცირე და საშუალო საწარმოების სეგმენტში, ხშირად აერთიანებენ მრავალ სპეციალიზებულ ფუნქციას ერთ, ხშირად გადატვირთულ პოზიციაში.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: ციფრული რეკლამირება, დასაქმების ბაზარი, პოზიციების შერწყმა, ხელოვნური ინტელექტი (AI), მარკეტინგი</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/THGL8973"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/THGL8973</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების გავლენა პროექტების ციკლზე, ციფრული ტრანსფორმაცია და მდგრადობა მენეჯმენტში
ლელა ყურაშვილი
24/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი&nbsp;</p> <p>დღევანდელ გლობალურ და სწრაფად ცვალებად გარემოში, ტექნოლოგიური ტრანსფორმაცია და ციფრული გადაწყვეტილებების დანერგვა გარდამტეხ როლს ასრულებს პროექტების მართვის თანამედროვე პრაქტიკაში. კვლევის მიზანია დეტალური ანალიზი იმისა, თუ როგორ ახდენს გავლენას ტექნოლოგიური ინსტრუმენტები პროექტის ციკლის ყველა ეტაპზე და რა როლი აქვთ მათ ორგანიზაციული მდგრადობის, ეფექტიანობისა და ინოვაციური განვითარების უზრუნველყოფაში.</p> <p>კვლევა იყენებს შერეულ მეთოდოლოგიას, რომელიც მოიცავს როგორც რაოდენობრივ, ისე თვისებრივ ანალიზს, აგრეთვე მეორეული მონაცემების (ადგილობრივი და საერთაშორისო კვლევები, პოლიტიკის დოკუმენტები) სიღრმისეულ განხილვას. რაოდენობრივი მონაცემების შეგროვება მოხდა ონლაინ-კითხვარის საშუალებით, რომელმაც აჩვენა, რომ ორგანიზაციების 82% იყენებს ციფრულ ინსტრუმენტებს პროექტების მართვაში. თვისებრივი ანალიზი, რომელიც ღია კითხვებით განხორციელდა, გამოკვეთს ძირითად გამოწვევებს, როგორიცაა ტექნიკური უნარების ნაკლებობა და ფინანსური რესურსების შეზღუდვები.</p> <p>შედეგებმა აჩვენა, რომ ციფრული პლატფორმების, ხელოვნური ინტელექტის, მონაცემთა ანალიტიკის და ავტომატიზაციის ინტეგრაცია მნიშვნელოვნად ზრდის პროცესების გამჭვირვალობას, ამცირებს გადაწყვეტილების მიღების დროს და აძლიერებს გუნდურ კოორდინაციას, რაც ხელს უწყობს სტრატეგიულ გადაწყვეტილებებს. მიუხედავად ამისა, მდგრადობის პრინციპების ინტეგრაცია პროექტის მენეჯმენტში კვლავ რჩება აქტუალურ გამოწვევად.</p> <p>კვლევა ხაზს უსვამს პარტნიორობის მნიშვნელობას და მოუწოდებს ორგანიზაციებს, შექმნან ინოვაციურ კულტურაზე ორიენტირებული გარემო, რომელიც თანამშრომლებს საშუალებას მისცემს აქტიურად განახორციელონ ახალი იდეების ტესტირება და დანერგვა. ამ ნაშრომის სამეცნიერო ღირებულება მდგომარეობს ინტეგრირებული ანალიტიკური მოდელის შეთავაზებაში, რომელიც აკავშირებს პროექტის მართვის კლასიკურ მიდგომებს ციფრულ ინოვაციებთან.</p> <p>პრაქტიკული შედეგები აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების მიზანმიმართული გამოყენება აუცილებელი მოთხოვნაა პროექტების ეფექტიანობის, რესურსების ოპტიმიზაციისა და გრძელვადიანი მდგრადობის უზრუნველსაყოფად. ამასთანავე, ნაშრომი დასტურებს, რომ ციფრული ტრანსფორმაცია აღარ არის მხოლოდ არჩევითი ინსტრუმენტი, არამედ გარდაუვალი მოთხოვნა თანამედროვე პროექტების წარმატებული განხორციელებისა და გრძელვადიანი მდგრადობის უზრუნველსაყოფად.</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებები, პროექტის მართვა, ციფრული ტრანსფორმაცია, პროექტის ციკლი, მდგრადობა, ინოვაცია</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/ZCNI1268"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/ZCNI1268</span></a></p> <p>&nbsp;</p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
იპოთეკა, როგორც ფიზიკური პირის სახელზე გაცემული სესხის/კრედიტის ხელშეკრულების მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალება
ნათია რეხვიაშვილი
24/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი</p> <p>სტატია ეძღვნება იპოთეკის, როგორც სანივთო სამართლებრივი ინსტიტუტის სიღრმისეულ კვლევას. მასში განხილული იქნება სანივთო სამართლის მნიშვნელოვანი პრინციპები და მოწესრიგების წესი, კერძოდ, ვიწროდ და ფუნდამენტურად იქნება განხილული იპოთეკის ინსტიტუტი, როგორც ფიზიკური პირის სახელზე გაცემული სესხის/კრედიტის ხელშეკრულების მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალება.</p> <p>თანამედროვე საქართველოს მანკიერ პრაქტიკას წარმოადგენს იპოთეკის ხელშეკრულების ნაცვლად გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში 2018 წლის 21 ივლისს შევიდა ცვლილება, რომლითაც დაწესდა შეზღუდვა ფიზიკურ პირზე გაცემული სესხისთვის უზრუნველყოფის გამოყენებაზე, გარდა კანონით დადგენილი გამონაკლისისა.</p> <p>აღნიშნული შეზღუდვის შედეგად მივიღეთ პრაქტიკა, როდესაც იპოთეკის ხელშეკრულების ნაცვლად, მხარეები აფორმებენ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებას. ხელშეკრულების ეს სახე მეტი რისკის შემცველია ქონების მესაკუთრისათვის, ვინაიდან მეტია იმის რისკი, რომ მან ქონება დაკარგოს.&nbsp;</p> <p>სტატიის მიზანია შეისწავლოს სიღრმისეულად ეს საკითხი, გამიჯნოს ერთმანეთისგან იპოთეკა და გამოსყიდვის უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული განხორციელდება სამეცნიერო ანალიზის შედეგად, რისთვისაც სტატიაში გამოყენებულ იქნა ნორმის განმარტების შედარებით-სამართლებრივი მეთოდი, რომლის მეშვეობითაც მოხდა ქართული კანონმდებლობის შედარება საზღვარგარეთის ქვეყნების კანონმდებლობასთან. აგრეთვე გამოყენებულ იქნა ტელეოლოგიური მეთოდი, რომლის გამოყენებით დადგინდა კანონმდებლის რეალური ნება კოდექსში ცვლილების შეტანისას და ნორმის განმარტების ლოგიკური მეთოდი, რომლის მეშვეობითაც დადგინდა ის რეალური მიზეზები, რამაც განაპირობა საკანონმდებლო ცვლილებების შეტანა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში.</p> <p>სტატია მიმოიხილავს სანივთო სამართალში არსებულ მნიშვნელოვან ნაშრომებს და შემოგვთავაზებს საკვლევი საკითხის სიღრმისეულ ანალიზს, პრობლემების წარმოჩინებისა და გადაჭრის შესაძლო გზებთან ერთად. შედეგად, საკითხით დაინტერესებული მეცნიერები და მკვლევარები დაინახავენ არსებულ პრობლემას. აგრეთვე სტატიის შედეგად გაცნობიერებულ იქნება კანონმდებლობის ის ნაკლოვანი მხარე, რომელიც ხელს უწყობს თვალთმაქცური გარიგებების გაფორმებას. ამასთან, სტატიაში შემოთავაზებულ იქნება საზღვარგარეთის ქვეყნების რამდენიმე მაგალითიც, რომელიც იძლევა შედარებითი ანალიზის გაკეთების შესაძლებლობას.</p> <p>დასკვნის სახით უნდა ითქვას ის, რომ საკანონმდებლო შეზღუდვა ფიზიკური პირის სესხის სასარგებლოდ იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებაზე უნდა მოიხსნას და მოქალაქეებს კვლავ უნდა მიეცეთ ამ სახის გარიგებების გაფორმების შესაძლებლობა.&nbsp;</p> <p>სტატიის ძირითადი რეკომენდაციაა შემდეგი - საერთოდ ამოღებულ უნდა იქნას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-4 პუნქტი, რაც შედეგად გამოიწვევს ამავე ნორმის სხვა ქვეპუნქტების კერძოდ, მე-5 და მე-6 პუნქტების ამოღებას. შედეგად აღარ იქნება დაწესებული ფიზიკური პირის სესხის სასარგებლოდ იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებაზე შეზღუდვა.</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: იპოთეკა, სესხი, სესხის უზრუნველყოფა, სამოქალაქო კოდექსი, ნოტარიუსი, საერთაშორისო პრაქტიკა</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/IMGZ1096"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/IMGZ1096</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
ემიგრაციის ეკონომიკური შედეგები, გამოწვევები და შესაძლებლობები
ეკატერინე გულუა
24/12/2025
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;"><span lang="GEO/KAT" style="font-family: 'Sylfaen','serif'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';"><span style="font-family: Sylfaen, serif;">სტატიის აბსტრაქტი&nbsp;</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;"><span lang="GEO/KAT" style="font-family: 'Sylfaen','serif'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">წარმოდგენილი ნაშრომის მიზანია გლობალურად და საქართველოში ემიგრაციულ პროცესებთან დაკავშირებული ეკონომიკური შედეგების, გამოწვევების და შესაძლებლობების ანალიზი. მიგრაციასთან დაკავშირებული დეფინიციების და თეორიული მიმართულებების სისტემატიზაციის გარდა, ნაშრომში მოცემულია სამი საკვანძო მიმართულება:&nbsp; ემიგრაციის დადებითი და უარყოფითი შედეგები; ემიგრაციის გავლენის რაოდენობრივი ანალიზი; ემიგრაციის დეტერმინანტები და მიგრაციის მართვის პოლიტიკის ორიენტირები.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;"><span lang="GEO/KAT" style="font-family: 'Sylfaen','serif'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">მიგრაციული პროცესის ანალიზისთვის ნაშრომზე მუშაობისას განხორციელდა მეორადი სამაგიდო კვლევა, სხვადასხვა თეორიულ-მეთოდოლოგიური მიდგომის გათვალისწინებით გაანალიზდა სამეცნიერო ლიტერატურა, საერთაშორისო და ადგილობრივი ავტორიტეტული ორგანიზაციების (როგორიცაა: მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია, მიგრაციის საპარტნიორო ფონდი, მსოფლიო ბანკი, საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური,&nbsp; ევროკავშირი, ფედერალური სარეზერვო სამსახური, საერთაშორისო შრომითი ორგანიზაცია და სხვ.) ოფიციალური მონაცემები, ანალიტიკური ნაშრომები, მათზე დაყრდნობით განხორციელდა რაოდენობრივი და თვისებრივი ანალიზი. გამოყენებული იქნა ინდუქციის, დედუქციის, შედარების დინამიკური ცხრილების ანალიზის და ეკონომეტრიკული მეთოდები.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;"><span lang="GEO/KAT" style="font-family: 'Sylfaen','serif'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">საქართველოში მიგრაციის უარყოფითმა სალდომ 1960-2024 წწ.&nbsp; შეადგინა -2 060 239 კაცი (სამხრეთ კავკასიის ჯამური ნეტო მიგრაციის 61.3%). 1997-2024 წწ. სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებში ჯამური პირადი გზავნილების საერთო ოდენობის 39% მოდის საქართველოზე. ნაშრომში, გათვლების საფუძველზე დადგინდა, რომ 2024 წლის პოტენციური მშპ-ის დანაკარგმა შეადგინა&nbsp; 5 900 631 474 აშშ დოლარი (მშპ-ის 17.5%). ამავე წელს პირადი გზავნილები 3 999 181 897 აშშ დოლარი იყო. 2002-2024 წლებში მიგრაციის კუმულატიური უარყოფითი შედეგი გაუტოლდა 18 869 509 404 აშშ დოლარს.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;"><span style="font-family: Sylfaen, serif;">მიგრაციული პროცესების ტემპი და შედეგები საყურადღებოა. საჭიროებს სახელმწიფოებრივი ინტერესების სასარგებლოდ,&nbsp; მთავრობის, სახელმწიფო ინსტიტუტების, სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრების, ბიზნეს-სექტორის, აქტიური სამოქალაქო ჯგუფების კონსოლიდაციას.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;">&nbsp;</p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;"><span style="font-family: Sylfaen, serif;">საკვანძო სიტყვები: მიგრაციული პროცესები, ემიგრაციის დეტერმინანტები, ემიგრაციის გავლენა საქართველოზე,&nbsp; მიგრაციული პოლიტიკა</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt -4.45pt .0001pt -5.8pt;"><span style="font-family: Sylfaen, serif;">სტატიის </span><span lang="GEO/KAT" style="font-size: 11.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Sylfaen','serif'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT'; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"><span style="font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px;">DOI:&nbsp; </span><a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/MUFL9130"><span style="font-size: 9pt; line-height: 13.8px; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/MUFL9130</span></a></span></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
საერთაშორისო და ეროვნული პროკურატურის როლი ICC-ის გადაწყვეტილებების აღსრულებაში
ლია ნახუცრიშვილი
19/12/2025
<p>სტატიის აბსტრაქტი&nbsp;</p> <p>საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს (ICC) პროკურორის შერჩევა მნიშვნელოვანი პროცესია, რომელიც პირდაპირ გავლენას ახდენს სასამართლოს ლეგიტიმურობაზე, ეფექტურობასა და მიუკერძოებლობაზე. სტატიაში განხილულია რომის სტატუტით დადგენილ პროკურორის დანიშვნის პროცედურა, გაანალიზებულია სამართლებრივი ჩარჩო, პრაქტიკული განხორციელება და პოლიტიკური დინამიკა, რომელიც აყალიბებს პროცესს. გამოკვლეულია პროკურორთა არჩევის საკითხი, როგორც საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოში, ასევე სახელმწიფოთა დონეზე, გაანალიზებული და შედარებულია მსგავსებები, განსხვავებები.&nbsp;</p> <p>შესწავლილია ინსტიტუციური გამოწვევები, რომლებიც გამომდინარეობს პოლიტიკური ინტერესიდან&nbsp; განპირობებულია შერჩევის პროცესის აღქმული პოლიტიზაციით, რაც საფრთხეს უქმნის საზოგადოების ნდობას საერთაშორისო სისხლის სამართლის&nbsp; სასამართლოს მიმართ. საუბარია პროკურატურის როლზე სასამართლოს მიერ გამოტანილი განაჩენის აღსრულების პროცესში. მიმოხილულია სხვადასხვა სახელმწიფოს პროკურატურა, რაც გვეხმარება საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს პროკურატურასთან პარალელების გავლებასა და მისი გამოწვევების აღმოფხვრაში.&nbsp;</p> <p>სტატიაში გამოკვლეულია ნორმატიული გამოწვევები, რომლებიც წარმოიშობა პოლიტიკური ჩარევით და დაინტერესებული მხარეების ჩართულობის ნაკლებობით. კვლევის მიზანია პროკურატურის სტრუქტურის, ფუნქციების, უფლებამოსილებების, ოპერატიული გამოწვევების კრიტიკულად შესწავლა და შედარება, როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო დონეზე.</p> <p>კვლევაში გამოყენებულია შედარებით-სამართლებრივი კვლევის მეთოდი, რაც დაგვეხმარა სხვადასხვა სახელმწიფოს პროკურატურისა და ICC-ის პროკურატურის გამოკვლევასა და შედარებაში. ასევე გამოყენებულია დიალექტიკური კვლევის მეთოდი, რაც დაგვეხმარა სახელმწიფოებრივ და სამართლებრივ სისტემებისა და მოვლენების შესწავლაში, რთული მოვლენების ცალკეულ ელემენტებად დაყოფასა და მათი ურთიერთკავშირის შესწავლაში. აქვე აუცილებელია ვახსენოთ ლოგიკური კვლევის მეთოდი იურისპრუდენციაში, რადგან სახელმწიფოები, მათი სამართლებრივი სისტემები და სამართლებრივი ფენომენები შესწავლილია ლოგიკის გამოყენებით. ფუნქციური კვლევის მეთოდი კი დაგვეხმარა შეგვესწავლა სამართლებრივი ინსტიტუტებისა და სოციალური ფენომენების სხვადასხვა ფუნქციები, თუ როგორ ურთიერთქმედებენ ისინი ერთმანეთთან.</p> <p>დასკვნის სახით შეიძლება ვთქვათ, რომ ICC გადაწყვეტილებების ეფექტური განხორციელება მოითხოვს საერთაშორისო და ეროვნულ პროკურორებს შორის აქტიურ და კოორდინირებულ ჩართულობას. არსებული პრობლემების დაძლევა მოითხოვს სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პროკურორსა და ეროვნულ პროკურორებს შორის ურთიერთქმედების მექანიზმების გაძლიერებას, გადაწყვეტილებების აღსრულების ნორმატიული ინსტრუმენტების შემუშავებას, ასევე სახელმწიფო დონეზე საერთაშორისო სისხლის სამართლის პოლიტიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფას. აღსრულების წარმატება გარკვეულწილად დამოკიდებულია პოლიტიკურ ნებაზე, სამართლებრივი კულტურის დონეზე და ინსტიტუციურ დამოუკიდებლობაზე.&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p>საკვანძო სიტყვები: საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლო, პროკურატურა, მიუკერძოებლობა, დამოუკიდებლობა</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/ZCQS3588"><span style="font-size: 9pt; line-height: 115%; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">https://doi.org/10.55367/ZCQS3588</span></a></p> <p>&nbsp;</p>