PDF-ის ჩამოტვირთვა
ევროკავშირის უსაფრთხოების გამოწვევები, რუსეთ - უკრაინის ომის კონტექსტში
მირანდა მიქაძე, გელა გიორგაძე
23/10/2026
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 4.5pt 12.0pt -5.8pt;">რუსეთ-უკრაინის ომმა მნიშვნელოვნად შეცვალა ევროპის უსაფრთხოების გარემო და გამოავლინა ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურის წინაშე არსებული სისტემური გამოწვევები. კონფლიქტმა ნათლად წარმოაჩინა, რომ ცივი ომის შემდგომ ჩამოყალიბებული ევროპული უსაფრთხოების მოდელი, რომელიც დიდწილად ეფუძნებოდა საერთაშორისო სამართლის პრინციპებს, ეკონომიკურ ურთიერთდამოკიდებულებასა და თანამშრომლობით უსაფრთხოებას, ახალი ტიპის საფრთხეების წინაშე აღმოჩნდა. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კვლევის მიზანს წარმოადგენს, ევროკავშირის საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის ტრანსფორმაციაზე, რუსეთ-უკრაინის ომის გავლენის ანალიზი და იმ ძირითადი ფაქტორების იდენტიფიცირება, რომლებიც განსაზღვრავენ ევროკავშირის, როგორც უსაფრთხოების აქტორის შესაძლებლობებს.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 4.5pt 12.0pt -5.8pt;"><span style="mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">კვლევა ეფუძნება თვისებრივ კვლევით დიზაინს და აერთიანებს დოკუმენტური ანალიზის, შედარებითი ანალიზისა და ისტორიულ-ანალიტიკური მეთოდების კომბინაციას. კვლევის ფარგლებში გაანალიზებულია ევროკავშირის ოფიციალური დოკუმენტები, სტრატეგიული კონცეფციები, საერთაშორისო ორგანიზაციების ანგარიშები და თანამედროვე სამეცნიერო ლიტერატურა. თეორიულ საფუძვლად გამოყენებულია ნეორეალიზმის, ლიბერალური ინსტიტუციონალიზმისა და კონსტრუქტივიზმის მიდგომები, რაც შესაძლებლობას იძლევა შეფასდეს ევროკავშირის უსაფრთხოების პოლიტიკის ფორმირებასა და განვითარების არსებული ფაქტორები, ძალთა ბალანსის და ინსტიტუციური შესაძლებლობების კუთხით.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 4.5pt 12.0pt -5.8pt;"><span style="mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ რუსეთ-უკრაინის ომმა მნიშვნელოვნად დააჩქარა ევროკავშირის უსაფრთხოების პოლიტიკის ტრანსფორმაცია და გაზარდა თავდაცვის შესაძლებლობების, სტრატეგიული ავტონომიისა და ენერგეტიკული უსაფრთხოების მნიშვნელობა. ევროკავშირი ეტაპობრივად გადავიდა ეკონომიკურ და დიპლომატიურ ინსტრუმენტებზე დაფუძნებული პოლიტიკიდან, გაცილებით კომპლექსურ უსაფრთხოების მოდელზე, რომელიც მოიცავს სამხედრო, კიბერუსაფრთხოების, ჰიბრიდული, ენერგეტიკული და საინფორმაციო საფრთხეების მართვას. დამატებით, კვლევის პროცესში გამოვლინდა არსებული გამოწვევები, რომლებიც პარტნიორ სახელმწიფოებს შორის განსხვავებული სტრატეგიული ხედვებიდან და სამხედრო შესაძლებლობებიდან გამომდინარეობს.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 4.5pt 12.0pt -5.8pt;"><span style="mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">კვლევის შედეგები მიუთითებს, რომ ევროკავშირი დგას ისტორიული არჩევანის წინაშე: შეინარჩუნოს ძირითადად ეკონომიკურ-პოლიტიკური გაერთიანების ფუნქცია თუ ჩამოყალიბდეს სრულფასოვან უსაფრთხოების აქტორად. იქიდან გამომდინარე, რომ თანამედროვე უსაფრთხოების გარემო&nbsp; მრავალგანზომილებიან მიდგომას მოითხოვს, რომელიც აერთიანებს სამხედრო შესაძლებლობებს, დიპლომატიას, ეკონომიკურ მდგრადობას, ენერგეტიკულ დამოუკიდებლობასა და ჰიბრიდული საფრთხეების ეფექტიან მართვას, მნიშვნელოვანია, რომ საკითხისადმი მიდგომა სტრატეგიულ დონეზე სწორედ იქნეს შეფასებული. რუსეთ-უკრაინის ომმა კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა კოლექტიური თავდაცვის მნიშვნელობა და ევროკავშირის უსაფრთხოების პოლიტიკის შემდგომი გაძლიერების აუცილებლობა, რათა უზრუნელყოფილ იქნეს ევროპული სტაბილურობა და უსაფრთხოება.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 4.5pt 12.0pt -5.8pt;"><span style="mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">საკვანძო სიტყვები:&nbsp;</span>ევროკავშირი, რუსეთ-უკრაინის ომი, ევროპული უსაფრთხოება, საერთო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკა (CSDP), ჰიბრიდული საფრთხეები.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 4.5pt 12.0pt -5.8pt;"><span style="mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">სტატიის DOI:&nbsp;</span><a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/FDKT9514"><span style="font-size: 10pt; line-height: 15.3333px;">https://doi.org/10.55367/FDKT9514</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
ერთგულების ფიდუციური ვალდებულება
გიორგი მუკბანიანი
23/10/2026
<p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span lang="EN-GB"><span style="color: #404040;">ერთგულების ფიდუციური მოვალეობა თანამედროვე საკორპორაციო სამართლის სისტემის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ პრინციპს წარმოადგენს და დირექტორთა ინტერესთა კონფლიქტის იდენტიფიცირებისა და რეგულირების ძირითად სამართლებრივ მექანიზმად გვევლინება. მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული ინსტიტუტი ინგლისურ და ამერიკულ საკორპორაციო სამართალში ცენტრალურ ადგილს იკავებს, მისი შინაარსობრივი სტრუქტურა მნიშვნელოვნად განვითარდა ამერიკის სამართლის ინსტიტუტის (American Law Institute (ALI)) მიერ მომზადებული Restatement of the Law, Corporate Governance (2022)-ის გამოქვეყნების შემდეგ.</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span lang="EN-GB"><span style="color: #404040;">სტატიის მიზანია ერთგულების ფიდუციური მოვალეობის თანამედროვე კონცეფციის გაანალიზება და მისი მნიშვნელობის შეფასება ქართული საკორპორაციო სამართლის მიერ აღიარებული პრინციპებისა და რეგულაციების კონტექსტში. აღნიშნული საკითხის კვლევა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ამერიკული საკორპორაციო სამართლის განვითარება და მის ფარგლებში ჩამოყალიბებული დოქტრინები მნიშვნელოვან შედარებით და სამართლებრივ საფუძველს ქმნის ქართული საკორპორაციო სამართლის ინტერპრეტაციისა და შემდგომი განვითარებისთვის. კვლევა ეფუძნება კონტენტ-ანალიზის, შედარებით-სამართლებრივი და ისტორიული კვლევის მეთოდებს. სტატიაში გაანალიზებულია ამერიკის შეერთებული შტატების, კონტინენტური ევროპის, განსაკუთრებით გერმანული სამართლისა&nbsp; და საქართველოს სამართლებრივი მიდგომები, რომლებიც დირექტორთა ფიდუციურ მოვალეობებს, ინტერესთა კონფლიქტს, სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლებასა (Business Judgment Rule) და კორპორაციულ მმართველობას შეეხება.</span></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify;"><span lang="EN-GB"><span style="color: #404040;">წინამდებარე სტატიით განისაზღვრა, რომ The Restatement of the Law, Corporate Governance (2022) არ აყალიბებს ახალ ფიდუციურ ვალდებულებებს, არამედ&nbsp; სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით ერთგულების ფიდუციურ ვალდებულებებთან დაკავშირებულ დოქტრინებს ერთიან და თანმიმდევრულ სტრუქტურულ სისტემაში აერთიანებს. ამასთანავე, კეთილსინდისიერებას, ცნობილი როგორც good-faith ერთგულების ფიდუციური მოვალეობის შემადგენელ სუბსიდიურ მოვალეობად აღიარებს, ხოლო სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლებას (Business Judgment Rule) განმარტავს, როგორც სასამართლო კონტროლის სტანდარტს და არა მხოლოდ ზრუნვის მოვალეობის კომპონენტს. შედარებით სამართლებრივმა ანალიზმა გვიჩვენა, რომ ქართული საკორპორაციო სამართალი ერთგულების ფიდუციური მოვალეობის არაერთ კომპონენტს მოიცავს, თუმცა ეს კომპონენტები სხვადასხვა სამართლებრივ ნორმებში ფრაგმენტულადაა წარმოდგენილი. ერთგულების ფიდუციური მოვალეობა თანამედროვე საკორპორაციო სამართალში ინტერესთა კონფლიქტის აღმოჩენისა და რეგულირების როგორც სამართლებრივ, ასევე შინაარსობრივ საფუძველს წარმოადგენს. ამ თვალსაზრისით, The Restatement of the Law, Corporate Governance (2022) ფიდუციური მოვალეობების სისტემატიზაციის მნიშვნელოვან მოდელს წარმოადგენს, რომელიც ერთგულების მოვალეობის თანამედროვე კონცეფციის თანმიმდევრულ განმარტებასა და ინტერესთა კონფლიქტის რეგულირების ერთიანი სამართლებრივი ჩარჩოს ჩამოყალიბებას უწყობს ხელს.</span></span></p> <p>საკვანძო სიტყვები: ფიდუციური ვალდებულებები, ერთგულების ფიდუციური ვალდებულება, სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლება, ინტერესთა კონფლიქტი, საქართველოს საკორპორაციო სამართალი.</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/HPZM9446"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/HPZM9446</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების არსებობის გაგრძელების საშუალებები და აღსრულების მექანიზმები
გრიგოლი ახალაია, როინ მიგრიაული
23/10/2026
<p>წინამდებარე სტატია იკვლევს სამეწარმეო სამართლის დოქტრინისთვის, თვისობრივად, იმდაგვარ საყურადღებო საკითხს, როგორიც გახლავთ დაშლილ სამეწარმეო საზოგადოებათა არსებობის გაგრძელების საშუალებების იდენტიფიცირება და აღნიშნულის საპირწონედ პრაქტიკაში მათი იმპლემენტაცია. კვლევის მიზანია დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების არსებობის გაგრძელების საშუალებებისა და აღსრულების მექანიზმების დეტალური შესწავლა, როგორც სამეწარმეო-სამართლებრივი, ისე პრაქტიკის პრობლემური ფონის გამორკვევის საფუძველზე. საკვლევი საკითხის მრავალმხრივი და სიღრმისეული გამოკვლევისთვის კვლევაში გამოყენებულია კვლევის შემდეგი მეთოდები: თვისობრივი ანალიზი - თვისობრივი კვლევის მეთოდი, ისტორიული მეთოდი, სიტუაციის ანალიზის მეთოდი - Case-study, მონაცემთა ანალიზი : ანალიტიკურ-სინთეზური მეთოდი, კომპარატივიზმი და კომპარატივისტიკა, დედუქციის და ინდუქციის მეთოდი, აღწერილობითი კვლევის მეთოდი, ნორმის განმარტების ტელეოლოგიური და სიტყვასიტყვითი განმარტების მეთოდები.</p> <p>კვლევის შედეგებით დადასტურდა, რომ სამეწარმეო სამართლის დოქტრინა, საკანონმდებლო რეგულირების დონეზე, ავითარებს მსჯელობას დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების (მაგ: დაშლილი შპს-ის) არსებობის გაგრძელების საშუალებებსა თუ მექანიზმებზე. თუმცა, თუ ჩავუღრმავდებით აღნიშნული საკითხის რაობას, ვნახავთ, რომ მსგავსი სახის საშუალება თუ მექანიზმი არ არის საკმარისი ბერკეტი, რათა შემთხვევათა უმეტესი ნაწილიდან, დაშლილმა სამეწარმეო საზოგადოებებმა განაგრძონ არსებობა. საუბარია არა არსებული საშუალებებისა თუ მექანიზმის ეფექტიანობაზე, არამედ მათ &lsquo;&rsquo;სიმრავლეზე&rsquo;&rsquo;. რამდენად უხვად არის მექანიზმთა ის რაოდენობა, რომელთაც ძალუძთ დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების კრიზისულ სიტუაციასთან დაპირისპირება და აქტიური ფაზისკენ დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოებათა გადანაცვლების ხელშეწყობა?</p> <p>კვლევის შედეგებში გამოიკვეთა არაერთი არსებითად მნიშვნელოვანი პრობლემა, მაგალითად ის რომ უკვე არსებული მექანიზმით დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების არსებობის გაგრძელება, რიგ შემხვევებში, შეუძლებელია და ერთგვარად ჩიხში შემყვანია. საკუთრივ, პრობლემას წარმოადგენს დაშლილ სამეწარმეო საზოგადოებაში პარტნიორთა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ყველა პარტნიორის ჩართულობის უზრუნველყოფა, რომლითაც უნდა გადაწყდეს საკითხი - დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების არსებობის გაგრძელებისა.</p> <p>შეიძლება ითქვას, გარდა აღნიშნული სახის სამეწარმეოსამართლებრივი პრობლემისა, აქვე თავს იჩენს ზოგადი სამართლის პრინციპებთან შეუთავსებელი მოცემულობებიც. კერძოდ, კანონმდებლობით შემოთავაზებული მექანიზმით : პარტნიორთა გადაწყვეტილების საფუძველზე დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების არსებობის გაგრძელების მექანიზმით სარგებლობისას, მაქსიმალურად უნდა იქნას უზრუნველყოფილი დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოების ყველა პარტნიორის მიმართ სამართლიანი მოპყრობისა, კანონის წინაშე თანასწორობისა და ნების თავისუფლების პრინციპებთან თანხვედრა.</p> <p>საკვანძო სიტყვები: თანასწორობა, გადაწყვეტილება,&nbsp; არსებობის გაგრძელება, საშუალება, დაშლილი სამეწარმეო საზოგადოება.</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/AYZS2552"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/AYZS2552</span></a></p> <p>&nbsp;</p> <p style="box-sizing: border-box; margin-top: 0px; margin-bottom: 1rem; color: #212529; font-family: BOG, sans-serif; font-size: 17px; text-align: justify;">&nbsp;</p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
ირან-პალესტინის ურთიერთობების გავლენა რეგიონული უსაფრთხოების ტრანსფორმაციაზე ახლო აღმოსავლეთში
მარიამი ბაზერაშვილი, ქეთევან შოშიაშვილი
23/10/2026
<p>სტატიაში განხილულია ირან-პალესტინის ურთიერთობების გავლენა ახლო აღმოსავლეთის რეგიონული უსაფრთხოების ტრანსფორმაციაზე. კვლევა ფოკუსირებულია პოლიტიკურ, სტრატეგიულ და იდეოლოგიურ ფაქტორებზე, რომლებიც განსაზღვრავენ ირანის მხარდაჭერას პალესტინის მიმართ და მის გავლენას რეგიონში ჩართულ აქტორებსა და ძალთა ბალანსზე. ნაშრომში გაანალიზებულია ირანის საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მახასიათებლები, &bdquo;წინააღმდეგობის ღერძის&ldquo; (Axis of Resistance) კონცეფცია, აგრეთვე ირანის ურთიერთობები ისეთ აქტორებთან, როგორებიც არიან ჰამასი და ჰეზბოლა, რომლებიც რიგი სახელმწიფოებისა და საერთაშორისო აქტორების მიერ ტერორისტულ ორგანიზაციებად არიან მიჩნეული.</p> <p>განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა პროქსი-კონფლიქტების, უსაფრთხოების დილემისა და რეგიონული პოლარიზაციის გაძლიერებას, ასევე რეგიონის სახელმწიფოებს შორის ურთიერთდამოკიდებულებას, რაც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ახლო აღმოსავლეთის უსაფრთხოების გარემოზე. კვლევა ეფუძნება რეალიზმის, კონსტრუქტივიზმისა და რეგიონული უსაფრთხოების კომპლექსის თეორიულ ჩარჩოებს, რაც შესაძლებელს ხდის როგორც ძალაუფლებრივი, ისე იდეოლოგიური ფაქტორების ერთობლივ ანალიზს.</p> <p>სტატია ცხადყოფს, რომ ირან-პალესტინის ურთიერთობა სცილდება ორმხრივი თანამშრომლობის ფარგლებს და წარმოადგენს რეგიონული უსაფრთხოების სისტემის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სტრუქტურულ ელემენტს. ნაშრომის დასკვნით ნაწილში გამოკვეთილია, რომ ირანის მხარდაჭერა პალესტინური საკითხისადმი ხელს უწყობს რეგიონში პროქსი-ომების გაძლიერებას, კონფლიქტების ურთიერთდაკავშირებასა და უსაფრთხოების არქიტექტურის ფრაგმენტაციას, რაც ზრდის ფართომასშტაბიანი ესკალაციის რისკს ახლო აღმოსავლეთში.</p> <p>საკვანძო სიტყვები: ირანი, პალესტინა, რეგიონი, უსაფრთხოება, კონფლიქტი.</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/YXYT9977"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/YXYT9977</span></a></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
რეგიონალიზმის კონსტიტუციური მოდელი, როგორც იტალიის რესპუბლიკაში არსებული კონფლიქტების მართვისა და ტერიტორიული მთლიანობის უზრუნველყოფის მექანიზმი
ლაშა მარგიშვილი
30/09/2026
<p>სამეცნიერო სტატიაში გაანალიზებულია იტალიის რესპუბლიკის ტერიტორიული მოწყობის მოდელი &ndash; რეგიონალიზმი, როგორც კონსტიტუციურ-სამართლებრივი მექანიზმი ეთნიკური და პოლიტიკური კონფლიქტების მართვისთვის. კვლევა ისტორიულ-დოქტრინალური და შედარებითი მეთოდების გამოყენებით მიმოიხილავს იტალიის სახელმწიფო მოწყობის ევოლუციას ცენტრალიზებული მოდელიდან ასიმეტრიულ რეგიონალიზმამდე.&nbsp; განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ცენტრალურ, რეგიონულ და მუნიციპალურ ხელისუფლებებს შორის კომპეტენციათა გამიჯვნის პრინციპებს, სუბსიდიარობის კონსტიტუციურ მნიშვნელობას, როგორც ეთნოლინგვისტური კონფლიქტის მშვიდობიანი გადაწყვეტის მოდელს.</p> <p>კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ კონსტიტუციურად გარანტირებული რეგიონალიზმის პრინციპი და დეცენტრალიზაცია ხელს უწყობს ცენტრსა და რეგიონებს შორის სტაბილური ბალანსის ჩამოყალიბებას, უმცირესობათა უფლებების დაცვასა და სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობის შენარჩუნებას. იტალიის მოდელი წარმოადგენს ჰიბრიდულ სისტემას, რომელიც აერთიანებს რეგიონალიზმისა და ფედერალიზმის ელემენტებს და ქმნის ერთიანობისა და მრავალფეროვნების ოპტიმალურ თანაზომიერებას.</p> <p>სტატიაში წარმოდგენილია მსჯელობა, რომ რეგიონალიზმი შეიძლება იქცეს პრევენციულ კონსტიტუციურ მექანიზმად კონფლიქტების დაძლევის მიმართულებით და იტალიის გამოცდილება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს იმ სახელმწიფოებისთვის, რომლებიც ტერიტორიული მთლიანობისა და ინტეგრაციის გამოწვევების წინაშე დგანან, მათ შორის, საქართველოსთვის.</p> <p>საკვანძო სიტყვები: იტალია, რეგიონალიზმი, ტერიტორიული მოწყობა, დეცენტრალიზაცია.</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/XXHA3355"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/XXHA3355</span></a></p> <p>&nbsp;</p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
სინდიცირებული საბანკო გარანტიების სამართლებრივი რეჟიმი
თამარ გოგოლაშვილი
30/09/2026
<p><strong>შესავალი.</strong> სინდიცირებული საბანკო გარანტიები თანამედროვე საერთაშორისო საფინანსო პრაქტიკაში ფართოდ გამოიყენება მსხვილი ინფრასტრუქტურული, საინვესტიციო და სავაჭრო პროექტების უზრუნველსაყოფად. აღნიშნული ინსტიტუტი ბანკებს საშუალებას აძლევს, ერთობლივად გაანაწილონ საბანკო გარანტიასთან დაკავშირებული რისკები და უზრუნველყონ ისეთი ვალდებულებების შესრულება, რომელთა დამოუკიდებლად აღება ერთი ფინანსური ინსტიტუტისთვის რთულია. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი არ შეიცავს სინდიცირებული საბანკო გარანტიის სპეციალურ რეგულირებას, რის გამოც საკითხი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული თვალსაზრისით.</p> <p><strong>მეთოდები.</strong> კვლევა ეფუძნება ნორმატიულ-დოგმატურ, შედარებით-სამართლებრივ, სისტემურ და ფუნქციურ ანალიზს. შესწავლილია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის საბანკო გარანტიის მარეგულირებელი ნორმები, ICC-ის უნიფიცირებული წესები მოთხოვნამდე გარანტიებზე (URDG 758), საერთაშორისო დოქტრინა, ICC-ის საბანკო კომისიის განმარტებები და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს შესაბამისი პრაქტიკა. კვლევის ფარგლებში გამოყენებულია ასევე სამართლებრივი ანალოგიის მეთოდი.</p> <p><strong>შედეგები.</strong> კვლევამ აჩვენა, რომ სინდიცირებული საბანკო გარანტიის როგორც ერთობლივი (joint), ისე ცალ-ცალკე (several) მოდელები პრინციპულად თავსებადია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მოქმედ ნორმებთან. დადგინდა, რომ გარანტიის დამოუკიდებლობის პრინციპი მრავალბანკიან კონტექსტშიც ინარჩუნებს ფუნდამენტურ მნიშვნელობას, ხოლო რეგრესის უფლება წარმოადგენს სინდიცირებული გარანტიის სამართლებრივი სტრუქტურის ცენტრალურ მექანიზმს.</p> <p><strong>დასკვნები.</strong> კვლევის შედეგები ადასტურებს, რომ საქართველოში მოქმედი&nbsp; სამართლებრივი ჩარჩო ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის საფუძველზე შესაძლებელს ხდის სინდიცირებული საბანკო გარანტიების გამოყენებას, თუმცა არ უზრუნველყოფს აღნიშნული ინსტიტუტის სრულფასოვან და პროგნოზირებად რეგულირებას. მიზანშეწონილია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში სპეციალური ნორმების შემოღება, რომლებიც განსაზღვრავს სინდიცირებული გარანტიის ცნებას, ძირითად მოდელებს, აგენტი ბანკის სტატუსს, მონაწილე ბანკების უფლებებსა და ვალდებულებებს, აგრეთვე რეგრესისა და შიდა ანგარიშსწორების მექანიზმებს.</p> <p>საკვანძო სიტყვები: სინდიცირებული გარანტია, URDG 758, რეგრესის უფლება, აგენტი ბანკი, სოლიდარული ვალდებულება, საქართველო.</p> <p>სტატიის DOI: <span lang="EN-GB" style="font-size: 11pt; line-height: 115%; font-family: Arial, 'sans-serif';"><a href="https://doi.org/10.55367/QWSY5304"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/QWSY5304</span></a></span> <span lang="EN-GB" style="font-size: 9pt; line-height: 115%; font-family: Arial, 'sans-serif';">&nbsp;</span></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
გაყინული კონფლიქტები და საქართველოს უსაფრთხოების დილემა
მირანდა მიქაძე, ნინო ძიძიშვილი
30/09/2026
<p>სტატია განიხილავს, თუ როგორ მოქმედებს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში არსებული გაყინული კონფლიქტები საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის პროცესზე, განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა რუსეთის ფედერაციის როლს ამ დინამიკის შენარჩუნებაში. კვლევა პასუხობს შემდეგ საკვლევ კითხვას: რამდენად ზღუდავს აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში არსებული გაყინული კონფლიქტები საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის პროცესს და რა როლს ასრულებს რუსეთის ფედერაციის ჩართულობა აღნიშნული შეზღუდვების შენარჩუნებასა და გაღრმავებაში?</p> <p>კვლევა ეფუძნება თვისებრივი შემთხვევის შესწავლის მიდგომას და მოიცავს აკადემიური ლიტერატურის, ევროკავშირის ოფიციალური დოკუმენტებისა და შესაბამისი პოლიტიკისა და ინსტიტუციური წყაროების ანალიზს. საქართველო წარმოადგენს შესაბამის შემთხვევას გაყინულ კონფლიქტებსა და ევროპულ ინტეგრაციას შორის ურთიერთკავშირის შესასწავლად, ვინაიდან იგი აერთიანებს ევროპული ინტეგრაციისკენ მიმართულ პოლიტიკურ მისწრაფებებს, მოუგვარებელ ტერიტორიულ დავებსა და მუდმივ გარე გავლენას.</p> <p>კვლევა ადასტურებს, რომ გაყინული კონფლიქტების შედეგები მხოლოდ უსაფრთხოების განზომილებით არ შემოიფარგლება. აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში დე ფაქტო ხელისუფლებების არსებობამ, აღნიშნული ტერიტორიების მიმართ რუსეთის პოლიტიკური, სამხედრო და დიპლომატიური მხარდაჭერის პარალელურად, შექმნა სტრუქტურული შეზღუდვები, რომლებიც ხელს უშლის საქართველოში შიდა რეფორმების სრულფასოვან განხორციელებას, ზღუდავს ქვეყნის საგარეო-პოლიტიკურ არჩევანს და ართულებს ევროკავშირში გაწევრიანების პერსპექტივების რეალიზებას. მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირმა პოლიტიკური ასოცირებისა და ინსტიტუციური თანამშრომლობის გაღრმავების გზით გააძლიერა საქართველოსთან ურთიერთობა, მოუგვარებელი ტერიტორიული კონფლიქტები კვლავ ზღუდავს ქვეყნის ევროპული ინტეგრაციის პროცესს, ზრდის გეოპოლიტიკურ გაურკვევლობას და ართულებს ევროკავშირის ნორმებისა და პოლიტიკის განხორციელებას.</p> <p>კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ გაყინული კონფლიქტები უნდა განიხილებოდეს არა მხოლოდ როგორც მოუგვარებელი ტერიტორიული დავები, არამედ როგორც ხანგრძლივი მოქმედების მქონე გეოპოლიტიკური ინსტრუმენტები, რომლებიც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენენ ევროკავშირს, საქართველოსა და რუსეთის ფედერაციას შორის ურთიერთობების ფორმირებაზე.</p> <p>საკვანძო სიტყვები: გაყინული კონფლიქტები, საქართველო, აფხაზეთი, სამხრეთ ოსეთი, ევროპული ინტეგრაცია, რუსეთის ფედერაცია, დე ფაქტო სახელმწიფოები.</p> <p>სტატიის DOI: <span lang="EN-GB" style="font-size: 11pt; line-height: 115%; font-family: Arial, 'sans-serif';"><a href="https://doi.org/10.55367/LQBZ9048"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/LQBZ9048</span></a></span><span lang="EN-GB" style="font-size: 9pt; line-height: 115%; font-family: Calibri, 'sans-serif';"> &nbsp;</span></p> <p>&nbsp;</p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
ეკომიგრაციის მართვის საჯარო პოლიტიკა საქართველოში: რეაქტიული ადმინისტრირებიდან სტრატეგიულ მმართველობამდე
ინეზა ზოიძე, ირაკლი მანველიძე, ფატი ხალვაში
30/09/2026
<p>წინამდებარე კვლევა წარმოადგენს საქართველოში ეკომიგრანტთა სახელმწიფო პოლიტიკის სამართლებრივ-ინსტიტუციური ჩარჩოსა და სტრატეგიული ლოგიკის კრიტიკულ ანალიზს. საკითხის აქტუალობა განპირობებულია ეკოლოგიური ცვლილებით გამოწვეული ბუნებრივი რისკების სიხშირისა და ინტენსივობის ზრდით, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, სადაც ეკომიგრაცია სოციალური მოვლენიდან გარდაიქმნა საჯარო მმართველობით გამოწვევად. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს ეკომიგრაციის პოლიტიკის მარეგულირებელი დოკუმენტები, ეკომიგრაციის პოლიტიკის ინსტიტუციური ინტეგრაციის, პრევენციული შესაძლებლობებისა და მისი გავლენის პოლიტიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ სტაბილურობაზე საკითხები აკადემიურ დისკურსში არასაკმარისად არის შესწავლილი.</p> <p>საქართველოში ეკომიგრანტთა განსახლების სამართლებრივი და ინსტიტუციური მექანიზმების ჩამოყალიბების მიუხედავად, კვლავ პრობლემად რჩება პოლიტიკის პრევენციული შესაძლებლობების, სოციალური ინტეგრაციის მექანიზმებისა და გრძელვადიანი სტრატეგიული ხედვის ეფექტიანობა. კვლევის მიზანია საქართველოში ეკომიგრანტთა სახელმწიფო პოლიტიკის სამართლებრივი, ინსტიტუციური და სტრატეგიული საფუძვლების ანალიზი, მისი ეფექტიანობის შეფასება და სისტემური ხარვეზების იდენტიფიცირება, რომლებიც აფერხებს პრევენციული და მდგრადი მმართველობის ფორმირებას. მიზნის მისაღწევად შეფასებულია სამართლებრივი ჩარჩო, პოლიტიკის რეაგირებითი და პრევენციული მახასიათებლები, ინსტიტუციური მოდელის გავლენა სოციალურ ინტეგრაციაზე, მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმები და სტრატეგიული დოკუმენტების განახლების საჭიროება.</p> <p>კვლევა ეფუძნება ინსტიტუციურ ანალიზსა და საჯარო პოლიტიკის ციკლის მოდელს და იყენებს დოკუმენტებისა და შინაარსის ხარისხობრივ ანალიზს. ემპირიული ბაზა მოიცავს მინისტრის №779 ბრძანებას, 2014 წლის სტრატეგიულ პოლიტიკის დოკუმენტს, სამინისტროს 2025 წლის საანგარიშო მასალებსა და საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის საფუძველზე მიღებულ ოფიციალურ მონაცემებს. შეფასება განხორციელდა შემუშავებული ანალიტიკური მატრიცის გამოყენებით, რომელიც აფასებს სტრატეგიულ ინტეგრაციას, ინსტიტუციურ კოორდინაციას, პრევენციულ შესაძლებლობებს, სოციალურ ინტეგრაციასა და მონიტორინგის მექანიზმებს.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 0in 12.0pt -2.7pt;"><span style="mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: 'GEO\/KAT';">კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ საქართველოში ეკომიგრაციის პოლიტიკის ჩარჩო რეაქტიული და ინსტიტუციურად ფრაგმენტულია. იგი ორიენტირებულია სტიქიური მოვლენების შემდეგ განხორციელებულ განსახლებასა და ადმინისტრაციულ პროცედურებზე, მაშინ როდესაც სისტემური რისკების შეფასება, გრძელვადიანი ტერიტორიული დაგეგმვა და ეკომიგრანტთა ინტეგრაცია-ადაპტაცია სუსტად არის ინსტიტუციონალიზებული. მონიტორინგისა და შეფასების მექანიზმები ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ნაკლებად არის ორიენტირებული შედეგებზე.</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 0in 12.0pt -2.7pt;">კვლევის შედეგები წვლილს შეიტანს აკადემიურ დისკურსში ეკომიგრაციის რეინტერპრეტაციით: იგი განხილულია არა მხოლოდ სოციალური დაცვის ინსტრუმენტად, არამედ საჯარო მმართველობის კომპლექსურ პოლიტიკურ სფეროდ. კვლევაში წარმოდგენილი ინსტიტუციური შეფასების ოპერაციული ჩარჩო, რომელიც რელევანტურია როგორც საქართველოს, ისე სხვა გარდამავალი სისტემების კონტექსტისთვის, პოლიტიკის აღწერით ანალიზს სისტემურ-ინსტიტუციურ პერსპექტივაში გადაიყვანს.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 0in 12.0pt -2.7pt;">საკვანძო სიტყვები: საქართველო, საჯარო პოლიტიკა, განსახლების პოლიტიკა, ეკომიგრაცია, გარემოსდაცვითი რისკები, სოციალურ-პოლიტიკური სტაბილურობა /უსაფრთხოება.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align: justify; margin: 12.0pt 0in 12.0pt -2.7pt;">სტატიის DOI: <span lang="EN-GB" style="font-size: 11pt; line-height: 115%; font-family: Arial, 'sans-serif';"><a href="https://doi.org/10.55367/MYZD8315"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/MYZD8315</span></a></span><span lang="EN-GB" style="font-size: 9pt; line-height: 115%; font-family: Calibri, 'sans-serif';"> &nbsp;</span></p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
საბანკო გარანტია და კონტრგარანტია, როგორც კერძო სამართლის პრინციპების განხორციელების საშუალება ბიზნესსამართლებრივ ურთიერთობებში საქართველოში
ანა გურიელი
30/09/2026
<p>საბანკო გარანტია,&nbsp; როგორც&nbsp; ბენეფიციარის&nbsp; სახელშეკრულებო ინტერესების დამცავი&nbsp; მექანიზმი,&nbsp; გონივრულ ფარგლებში უნდა უზრუნველყოფდეს სამართლის სუბიექტთა ინტერესების დაცვას. ის უნდა ამცირებდეს სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელ რისკებს. აღნიშნული ინსტიტუტი არაპირდაპირ უკავშირდება მხარეთა მიერ ურთიერთვალდებულებათა შესრულებას&nbsp; და ყოველი კონკრეტული სამართალურთიერთობის პირობებში ერთგვარად განსაზღვრავს კერძო სამართლის უზოგადესი პრინციპების განხორციელების შესაძლებლობას.&nbsp; სამოქალაქოსამართლებრივ ურთიერთობებში ვალდებულების შეუსრულებლობა ხომ&nbsp; სამოქალაქო ბრუნვის თანმდევი რისკია, რომელიც აგრეთვე უკავშირდება სამოქალაქო სამართლის პრინციპების დაცვას, მათ შორის კეთილსინდისიერების პრინციპს, რომელიც მსოფლიოს ნებისმიერი მართლწესრიგის&nbsp; ფუნდამენტად განიხილება.</p> <p>საბანკო გარანტიის, როგორც სამართლებრივი ინსტიტუტის&nbsp; &nbsp;არსებობის ლეგიტიმური მიზნის პრაქტიკაში&nbsp; განხორციელებისათვის აუცილებელია&nbsp; მისი&nbsp; ფუნქციისა და სახეების ანალიზი. თუმცა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში არსებული&nbsp; &nbsp;მარეგულირებელი ნორმები&nbsp; ერთგვარად ფრაგმენტულ ხასიათს ატარებს და რიგი თეორიული თუ პრაქტიკული საკითხების&nbsp; სრულყოფილ რეგულირებას&nbsp; ვერ ახდენს.&nbsp; &nbsp;მათ შორის,&nbsp; კოდექსით&nbsp; გათვალისწინებული არ არის საბანკო გარანტიის&nbsp; &nbsp; აღიარებული სახეები. რეგულირების მიღმაა დარჩენილი კონტრგარანტიის&nbsp; ინსტიტუტი.</p> <p>საბანკო გარანტია,&nbsp; როგორც&nbsp; ბენეფიციარის&nbsp; სახელშეკრულებო ინტერესების დამცავი&nbsp; მექანიზმი,&nbsp; გონივრულ ფარგლებში უნდა უზრუნველყოფდეს&nbsp; &nbsp;სამართლის სუბიექტთა ინტერესების დაცვას.&nbsp; &nbsp; ის უნდა ამცირებდეს სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელ&nbsp; &nbsp;რისკებს.&nbsp; &nbsp; აღნიშნული ინსტიტუტი არაპირდაპირ უკავშირდება მხარეთა მიერ ურთიერთვალდებულებათა შესრულებას&nbsp; და ყოველი კონკრეტული სამართალურთიერთობის პირობებში ერთგვარად განსაზღვრავს კერძო სამართლის უზოგადესი პრინციპების განხორციელების შესაძლებლობას.&nbsp; სამოქალაქოსამართლებრივ ურთიერთობებში ვალდებულების შეუსრულებლობა ხომ&nbsp; სამოქალაქო ბრუნვის თანმდევი რისკია, რომელიც აგრეთვე უკავშირდება სამოქალაქო სამართლის პრინციპების დაცვას, მათ შორის კეთილსინდისიერების პრინციპს, რომელიც მსოფლიოს ნებისმიერი მართლწესრიგის&nbsp; ფუნდამენტად&nbsp; &nbsp; &nbsp;განიხილება. საბანკო გარანტიის, როგორც სამართლებრივი ინსტიტუტის&nbsp; &nbsp;არსებობის ლეგიტიმური მიზნის პრაქტიკაში&nbsp; განხორციელებისათვის აუცილებელია&nbsp; მისი&nbsp; ფუნქციისა და სახეების ანალიზი. თუმცა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში არსებული&nbsp; &nbsp;მარეგულირებელი ნორმები&nbsp; ერთგვარად ფრაგმენტულ ხასიათს ატარებს და რიგი თეორიული თუ პრაქტიკული საკითხების&nbsp; სრულყოფილ რეგულირებას&nbsp; ვერ ახდენს.&nbsp; &nbsp;მათ შორის,&nbsp; კოდექსით&nbsp; გათვალისწინებული არ არის საბანკო გარანტიის&nbsp; &nbsp; აღიარებული სახეები. რეგულირების მიღმაა დარჩენილი კონტრგარანტიის&nbsp; ინსტიტუტი. ხაზგასასმელია, რომ საბანკო გარანტიასთან დაკავშირებული&nbsp; &nbsp;საკანონმდებლო მოწესრიგების სრულყოფა მნიშვნელოვანია როგორც&nbsp; თეორიული, ისე პრაქტიკული თვალსაზრისით. საკითხი განსაკუთრებულ აქტუალობას იძენს ბიზნესსამართლებრივი ურთიერთობების შემთხვევაში. შესაბამისი სეგმენტისათვის,&nbsp; დავების თავიდან აცილების მიზანი, რაც თავის მხრივ ზოგავს სამართლის სუბიექტების დროსა და ფინანსურ რესურსს,&nbsp; ხომ განსაკუთრებით ფასეულია.</p> <p>ამასთან,&nbsp; აღნიშნული მჭიდროდ&nbsp; უკავშირდება ვალდებულების შესრულების, როგორც სამოქალაქო სამართლის ცენტრალური მნიშვნელობის მქონე საკითხს.&nbsp; შესაბამისად, წინამდებარე ნაშრომი სწორედ აღნიშნული საკითხის&nbsp; ანალიზს ისახავს მიზნად,&nbsp; უნიფიცირებული სამართლისა და&nbsp; ეროვნული კანონმდებლობის შესწავლის საფუძველზე.</p> <p>საკვანძო სიტყვები: საბანკო გარანტია, კონტრგარანტია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი.</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/YJNU5539"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/YJNU5539</span></a></p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;</p>
PDF-ის ჩამოტვირთვა
კომერციული სუროგაცია საქართველოში სახელშეკრულებო დინამიკა და რეგულაციის პრობლემატიკა
ანა გვენცაძე, ზურაბ ჭეჭელაშვილი
04/08/2026
<p>საქართველოში სუროგაცია ძალაინ მოთხოვნადი პროცედურაა, რაც სუროგატ დედებზე მაღალ მოთხოვნას განაპირობებს. ხშირად, ფინანსური სირთულეებით გამოწვეული მოტივაციის გამო, სუროგატ დედად გახდომის მსურველი ქალები ხელშეკრულებებს ისე დებენ, რომ სრულყოფილად არ აქვთ გააზრებული სამედიცინო თუ სამართლებრივი შედეგები. მწირი საკანონმდებლო ჩარჩოს ფონზე და პრაქტიკაზე დაყრდნობით, წინამდებარე კვლევა შეისწავლის კომერციული სუროგაციის შეთანხმებას, როგორც სამოქალაქო ხელშეკრულებას, და განსაზღვრავს მის პროცედურულ ეტაპებსა და შედეგებს.</p> <p>აღნიშნული მიზნის მისაღწევად, გამოყენებულია დიალექტიკური, შედარებით-სამართლებრივი, სტატისტიკური, სოციოლოგიური, დედუქციური და ინდუქციური მეთოდები, რათა მოხდეს საქართველოს საკანონმდებლო დებულებებისა და საერთაშორისო სასამართლოების უმნიშვნელოვანესი გადაწყვეტილებების ანალიზი და შეჯამება. ზოგადი შედარებით-სამართლებრივი კვლევის ფარგლებს მიღმა, წინამდებარე ნაშრომში გაანალიზებულია სიახლე, რაც გამოიხატება სუროგაციის ხელშეკრულების sui generis ბუნების კონტექსტუალიზაციაში საქართველოს სამართლებრივ რეალობაში &mdash; ქვეყნისა, რომელიც გარკვეულწილად,&nbsp; წარმოადგენს სუროგაციის საერთაშორისო ცენტრს (ჰაბს) და, ამავდროულად, ფუნქციონირებს მნიშვნელოვანი ნორმატიული ვაკუუმის პირობებში. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კონკრეტული მექანიზმების აღნიშნულ ჩარჩოსთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (ECHR) სტანდარტებთან სისტემური შეპირისპირებით, კვლევა ავლენს მნიშვნელოვან ნორმატიულ ხარვეზებს.</p> <p>კვლევა ცხადყოფს ქართულ კანონმდებლობაში არსებულ არასაკმარის რეგულაციებსა და სახელმწიფო კონტროლის კრიტიკულ ნაკლებობას. გარდა ამისა, გამოვლენილია სამართლებრივი ხარვეზები სუროგატი დედის უფლება-მოვალეობებთან, აგრეთვე სუროგაციის გზით დაბადებული ბავშვების სამართლებრივ დაცვასა და სტატუსთან დაკავშირებით. საბოლოოდ, საკანონმდებლო ბუნდოვანებებისა და საერთაშორისო გამოცდილების შეფასების საფუძველზე, კვლევა გვთავაზობს კონკრეტულ მიმართულებებს შიდაეროვნული სამართლებრივი ჩარჩოს შემდგომი განვითარებისათვის, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს სუროგაციის ხელშეკრულებაში ჩართული ყველა მხარის სამართლებრივი დაცვა.</p> <p>საკვანძო სიტყვები: ინ ვიტრო განაყოფიერება, სუროგატი დედა, კომერციული სუროგაცია საქართველოში, გესტაციური სუროგაცია, სუროგაციის ხელშეკრულება.</p> <p>სტატიის DOI:&nbsp;<a style="font-family: Arial, 'sans-serif'; font-size: 11pt;" href="https://doi.org/10.55367/BJGL5550"><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; line-height: 115%;">https://doi.org/10.55367/BJGL5550</span></a></p> <p>&nbsp;</p>