საერთაშორისო ჟურნალი სოციალურ მეცნიერებებში

წინამდებარე სტატია იკვლევს ინკლუზიური უმაღლესი განათლების (HE) ევოლუციასა და ამჟამინდელ მდგომარეობას სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე სტუდენტებისთვის პოსტსაბჭოთა საქართველოში. ბოლონიის პროცესი მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს საქართველოში უმაღლესი განათლების დემოკრატიზაციასა და ხელმისაწვდომობის გაზრდას, რის შედეგადაც შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა ჩართულობა შედარებით ახალი გამოწვევაა ქვეყნისთვის. ამ კონტექსტში, კვლევის მიზანია შეისწავლოს ინკლუზიის ინსტიტუციონალიზაციის არსებული პრაქტიკა უმაღლეს განათლებაში, უნივერსიტეტის პერსონალის გამოცდილების საფუძველზე, რომლებიც ურთიერთქმედებენ სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე სტუდენტებთან საგანმანათლებლო გარემოში.

კვლევა ეფუძნება საქართველოში 19 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებიდან შეგროვებულ მონაცემებს. გამოყენებულია შერეული მეთოდოლოგიური მიდგომა, რომელიც აერთიანებს უპირატესად პოზიტივისტურ, ჰიპოთეზაზე დაფუძნებულ რაოდენობრივ ანალიზსა და ხარისხობრივ ფოკუს ჯგუფებს, რათა მოხდეს შედეგების კონტექსტუალიზაცია და სიღრმისეული გაანალიზება. რაოდენობრივი კომპონენტი ეფუძნება ვალიდირებულ კითხვარს, რომელიც ჩატარდა აკადემიურ და ადმინისტრაციულ პერსონალთან, ხოლო ხარისხობრივი კომპონენტი მოიცავს ფოკუს ჯგუფებს ექსპერტებთან და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებთან საქართველოდან და შვედეთიდან.

კვლევის შედეგები აჩვენებს მნიშვნელოვან სხვაობას პროგრესულ საკანონმდებლო ჩარჩოებსა და მათ პრაქტიკულ განხორციელებას შორის. ძირითადი ემპირიული გამოწვევებია აკადემიური პერსონალის არასაკმარისი მზაობა, ინსტიტუციური ინფრასტრუქტურის არასაკმარისი განვითარება და ადმინისტრაციული მხარდაჭერის სუსტი სისტემები. გარდა ამისა, კვლევა აჩვენებს მუდმივ ბარიერებს, როგორიცაა მოძველებული მეთოდოლოგიური მიდგომები, ცნობიერების დაბალი დონე და ინფორმაციის გავრცელების არაეფექტური მექანიზმები დაწესებულებებს შორის. 

კვლევა ხელს უწყობს როგორც პოლიტიკურ, ისე აკადემიურ დისკურსს იმ თვალსაზრისით, რომ აჩვენებს: მიუხედავად საერთაშორისო სტანდარტებთან, მათ შორის გაეროს მდგრადი განვითარების მიზანთან (SDG 4) დაახლოების მცდელობებისა, ინკლუზიური განათლების დასავლური მოდელების ადაპტაცია საქართველოში რჩება ფრაგმენტულ პროცესად და მოკლებულია სისტემურ თანმიმდევრულობას. შედეგები ხაზს უსვამს ყოვლისმომცველი ინსტიტუციური ტრანსფორმაციის აუცილებლობას, რომელიც არ შემოიფარგლება მხოლოდ ფორმალური პოლიტიკის მიღებით და მოიცავს პედაგოგიკის, კურიკულუმის დიზაინის, შეფასების პრაქტიკებისა და მმართველობითი სტრუქტურების რეფორმას.

შესაბამისად, სტატია გვთავაზობს მიზნობრივ რეკომენდაციებს, რომლებიც მიმართულია მონიტორინგის მექანიზმების გაძლიერებაზე, აკადემიური პერსონალის პროფესიული განვითარების ხელშეწყობაზე, რესურსების განაწილების გაუმჯობესებასა და მონაწილეობითი და ინკლუზიური ინსტიტუციური კულტურის ჩამოყალიბებაზე. 

საკვანძო სიტყვები: ინკლუზია, შეზღუდული შესაძლებლობები, მდგრადი განვითარება, უმაღლესი განათლება, საგანმანათლებლო პოლიტიკა, საქართველო.

სტატიის DOI:  https://doi.org/10.55367/YAAJ7149